Get Adobe Flash player
LIÊN KẾT WEBSITE

LƯỢT TRUY CẬP
 

3002 đang trực tuyến

Múa hát Sắc Bùa

Thứ sáu, ngày 08 tháng 02 năm 2013 cập nhật lúc 07:51

   Múa hát Sắc Bùa là hình thức dân ca nghi lễ, hát chúc mừng năm mới phổ biến trên nhiều tỉnh thành trong cả nước, đặc biệt ở các tỉnh thuộc Trung bộ, Nam bộ và những nơi có đồng bào Mường sinh sống.



Ảnh minh họa - Internet


   Trong sắc xuân rực rỡ, mọi người đang háo hức chờ đón cái Tết về nhà. Mùa xuân đã đến không chỉ là mai vàng, đào đỏ, bánh chưng xanh…mang đầy hương sắc cho Tết. Mà với vùng quê tôi còn có Múa hát sắc bùa. Một nét văn hoá truyền thống không thế thiếu, đặc trưng cho âm hưởng của Tết vậy. Đã thành lệ cứ đến tháng giáp Tết, tiếng sắc bùa lại cứ vang lên trong những xóm nhỏ. Có lẽ với trẻ con đó là dấu hiệu lớn nhất để thông báo tết sắp tới. Chúng háo hức, chờ đợi tiếng sắc bùa của buổi tập đầu tiên cho đến lúc đã trở thành nhuần nhuyễn.

   Múa hát Sắc Bùa là hình thức dân ca nghi lễ, hát chúc mừng năm mới phổ biến trên nhiều tỉnh thành trong cả nước, đặc biệt ở các tỉnh thuộc Trung bộ , Nam bộ và những nơi có đồng bào Mường sinh sống như Hòa Bình, Nghệ An, Hà Tĩnh, Thừa Thiên – Huế, Quảng Ngãi, Bến Tre... Ở mỗi nơi hình thức múa hát lại có những đặc trưng riêng có do môi trường và đặc điểm văn hóa của từng địa phương quy định, nhưng về cơ bản khá thống nhất đây là hình thức dân ca tối cổ và chắc có nhiều thay đổi với hình thức nguyên sơ.  Theo Sử thi Đẻ đất Đẻ nước của đồng bào Mường có tình tiết kể về sắc bùa, cho thấy lễ tục có hát xướng này xuất hiện từ lâu. Từ cội nguồn văn hóa Việt – Mường, sắc bùa được bảo lưu trong cộng đồng người Việt và người Mường, phát triển khắp mọi miền đất nước. Do môi trường, đặc điểm văn hoá của từng vùng miền Múa hát Sắc Bùa mang những nét riêng, đặc sắc của từng địa phương. Như Sắc bùa Mường, còn gọi là “Hát cồng” sử dụng dàn cồng từ 5 đến 16 chiếc.  Sắc Bùa Phú Lễ        ( Quảng Ngãi) chịu ảnh hưởng khá rõ sắc nhất là việc sử dụng phong phú các điệu lý, điệu hò, lại thêm kể vè Lục Vân Tiên, Phạm Công Cúc Hoa…..Còn Sắc bùa Hà Tĩnh gọi là “Phường Tầm Vinh” chỉ có 6 người, vừa chơi nhạc cụ, vừa hát xướng.

   Nằm cuối vùng quê Hà Tĩnh giáp tỉnh Quảng Bình, quê tôi (Kỳ Tân - Kỳ Anh - Hà Tĩnh) cũng có Múa hát Sắc Bùa. Tôi đã có dịp ngồi nói chuyện với lão làng  sắc bùa. Ông Nguyễn Xuân Điểm cũng chính là người thầy truyền nghề sắc bùa cho thế hệ trẻ. Dù đã hơn tuổi 75 không  làm trùm phường cho các đoàn sắc bùa nữa nhưng khi tôi đề cập hỏi về múa hát Sắc Bùa ông rất phấn khích trả lời.

   Theo ông thì chính quần chúng nhân dân là đối tượng đã nuôi dưỡng, tạo điều kiện cho sắc bùa phát triển và lưu truyền đến hôm nay. Ngoài các bài truyền thống theo từng giai điệu, hoàn cảnh khác nhau các ông trùm phường sắc bùa thường sưu tầm sáng tác mới cho phù hợp hoàn cảnh. (Như thời chống Mỹ lời sắc bùa là động viên tình quân dân chiến đấu, sản xuất. Khi hoà bình thống nhất là lời ca công cuộc đổi mới, dựng xây đất nước giàu mạnh. Nhưng một điều chưa thay đổi là dù thế nào thì yêu cầu đội hát sắc bùa cũng phải là nam giới . Ông lý giải “Vì do quan niệm trọng nam khinh nữ ngày xưa. Ngày Tết, đàn bà con gái đứng trước bàn thờ tổ tiên là điều không nên. Trong sắc bùa, những bài hát khác lại chủ yếu cũng hát trong nhà, trước bàn thờ tổ tiên. Thế nên, người ta không muốn nữ giới làm thành viên của đội sắc bùa”. Vậy nên dù thời đại đã phát triển, không còn tư tưởng ấy nữa, nhưng đội quân sắc bùa vô hình vẫn thuộc về quyền sở hữu của con trai.


Tiếng sắc bùa, mang theo cảm giác náo nức cho dịp Tết

   Có người cho rằng vì Sắc Bùa gắn với tín ngưỡng dân gian, mang tính nghi lễ cầu phúc, chúc phúc và có hơi hướng Đạo giáo từ việc dùng các đạo bùa để trừ tà yểm quỷ, cầu sự lành mang tới, việc dữ tống đi...nên sắc bùa mới truyền được lâu đời đến vậy. Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng sức hút của Sắc Bùa còn là ở những giai điệu, tiết tấu của bài hát, dễ nhớ, dễ thuộc và rất dễ đi vào lòng người cũng như ngôn ngữ sát với cuộc sống người dân. Chính tiết tấu, giai điệu dễ nhớ, gần gũi đó đã tạo nên đất diễn cho Sắc Bùa trong các dịp lễ hội. Còn riêng quê tôi Sắc Bùa chỉ dùng đúng vào đêm giao thừa.  Nhờ vậy mỗi lần Tết đến, xuân về các đội Sắc Bùa lại háo hức luyện tập. Để rồi, trong đêm giao thừa của Tết Nguyên đán, khi thời khắc đã chuyển sang năm mới, mọi người lại chờ đón đội Sắc Bùa vào xông đất nhà mình. Có lẽ đó là lý do sắc bùa quê tôi càng được mong chờ vì chỉ xuất hiện một lần, đúng đêm đầu tiên của một năm mới.

   Mỗi dịp Tết về, nhìn trẻ con háo hức theo những tiếng Sắc Bùa, nhớ về hình ảnh mình ngày xưa.  Khi tiếng Sắc Bùa vang lên là lòng chúng tôi như dậy sóng, cố gắng học xong bài để ra vui cùng lũ trẻ, kéo nhau đi xem tập Sắc Bùa. Đội quân Sắc Bùa vẫn là những cậu học sinh nhí từ 14-15 tuổi, ngoại hình ngang bằng nhau với trang phục rất  đơn giản:  quần đen áo trắng sơ vin, quàng khăn đỏ thế mà nhìn các nghệ sỹ không chuyên ấy như những nhạc công thật sự. Trong đó, có một người đánh trống và cầm cấy khi hát, một người đánh cồng, một người đánh thanh la, một người bưng trống, 1-2 người hát và “gảy xinh tiền”. Điều thú vị nhất nếu những nhà nào ngủ quên sắc bùa sẽ có thêm một bài hát mở cửa. Còn với lũ trẻ nhỏ, đêm giao thừa không phải thời khắc chuyển mùa mà điều chúng mong đợi nhất là xem Sắc Bùa vào nhà mình biểu diễn.

   Cuộc sống ngày càng phát triển, ảnh hưởng của nhiều phương tiện giải trí, truyền thông đại chúng, Sắc Bùa cũng như nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống khác mất dần sức hút với quần chúng. Tết lại sắp đến, tiếng sắc bùa lại vang lên, làm lòng tôi lại xốn xang một cảm giác khó tả. Hy vọng một nét truyền thống này vẫn còn lưu giữ mãi vào mỗi độ Tết đến Xuân về.


Hoàng Hồng Nhung
CNLĐCT Hà Tĩnh


Điểm trung bình: 1.5/5 (2 đánh giá)
Xem bài viết theo ngày:   Xem bài viết theo ngày

Phản hồi

Bài viết này vẫn chưa có phản hồi.

Viết phản hồi

Gõ tiếng Việt Tắt Telex Vni
Họ tên:
Email:
Số điện thoại:
Tiêu đề:
Tệp đính kèm:
  Bạn chỉ được phép đính kèm các định dạng tệp: doc, zip, rar, xls, docx, xlsx, ppt, pptx, 7z, txt. Dung lượng tệp không được vượt quá 200KB
Nội dung:
Mã an toàn:
Mã an toàn
Nhập mã an toàn:
 
Đang tải ...

Trang tin điện tử: http://www.ngc.pro.vn, http://www.ngc.com.vn
Cơ quan chủ quản: Tổng công ty Điện lực miền Bắc
Giấy phép số:  110/GP-TTĐT.   Ngày cấp: 04/03/2011.
Trưởng ban biên tập: Nguyễn Phúc Thịnh - Giám đốc Công ty.
Địa chỉ mail ban biên tập: banbientapctb@gmail.com
Địa chỉ: Số 2 -  Khu VP 1 - BĐ Linh Đàm - P. Hoàng Liệt - Q. Hoàng Mai - TP Hà Nội.
Điện thoại: 042 2137 664. Fax: 043 7170 418